आजकाल UPI व्यवहार दैनंदिन जीवनाचा महत्त्वाचा भाग बनला आहे. मात्र घाईगडबडीत रक्कम टाकताना एखादा अतिरिक्त शून्य (0) लागला आणि 1,000 ऐवजी 10,000 रुपये पाठवले गेले, तर मोठे आर्थिक नुकसान होऊ शकते. अशा परिस्थितीत घाबरून न जाता योग्य प्रक्रिया अवलंबल्यास जादा गेलेले पैसे परत मिळवता येऊ शकतात.
UPI व्यवहारात अतिरिक्त शून्यामुळे मोठी चूक
डिजिटल पेमेंट करताना अनेकदा घाईमुळे रक्कम टाइप करताना चूक होते. 500 रुपयांऐवजी 5,000 रुपये किंवा 1,000 रुपयांऐवजी 10,000 रुपये पाठवले जातात. एकदा व्यवहार यशस्वी झाला की पैसे लगेच समोरच्या खात्यात जमा होतात. त्यामुळे अशा वेळी तत्काळ कारवाई करणे आवश्यक असते.
सर्वप्रथम व्यवहाराचे तपशील जतन करा
चूक लक्षात येताच ट्रान्झॅक्शन आयडी, UTR नंबर, स्क्रीनशॉट आणि व्यवहाराची वेळ यांची नोंद करून ठेवा. हे तपशील तक्रार नोंदवताना अत्यंत महत्त्वाचे ठरतात.
UPI अॅपमध्ये तक्रार नोंदवा
Google Pay, PhonePe, Paytm किंवा BHIM यांसारख्या UPI अॅपमध्ये संबंधित व्यवहार निवडून “Raise Issue” किंवा “Report Problem” पर्यायाचा वापर करा. चुकीची रक्कम पाठविल्याची माहिती देऊन तक्रार नोंदवता येते.
बँकेशी तात्काळ संपर्क साधा
तक्रार केल्यानंतर आपल्या बँकेच्या ग्राहक सेवा केंद्राशी संपर्क साधावा. व्यवहाराची संपूर्ण माहिती दिल्यास बँक पुढील चौकशी सुरू करू शकते. जितक्या लवकर तक्रार कराल तितकी पैसे परत मिळण्याची शक्यता वाढते.
प्राप्तकर्त्याशी संपर्क साधणेही महत्त्वाचे
जर पैसे चुकीच्या व्यक्तीच्या खात्यात गेले असतील आणि त्याची माहिती उपलब्ध असेल तर नम्रपणे संपर्क साधून परिस्थिती समजावून सांगावी. अनेक प्रकरणांमध्ये प्राप्तकर्ता स्वेच्छेने रक्कम परत करतो.
NPCI आणि बँकांची भूमिका
UPI व्यवहारांचे व्यवस्थापन NPCI मार्फत केले जाते. चुकीच्या व्यवहारांबाबत बँक आणि UPI सेवा प्रदाता मिळून प्रकरणाची चौकशी करतात. व्यवहाराचा पुरावा उपलब्ध असल्यास तक्रारीवर कार्यवाही केली जाते.
तक्रार सुटली नाही तर काय?
बँक किंवा UPI अॅपकडून योग्य प्रतिसाद मिळाला नाही तर NPCI तक्रार प्रणाली किंवा RBI च्या एकात्मिक लोकपाल योजनेअंतर्गत तक्रार दाखल करता येते.
भविष्यात अशी चूक टाळण्यासाठी
UPI पेमेंट करण्यापूर्वी प्राप्तकर्त्याचे नाव, UPI आयडी आणि रक्कम दोनदा तपासावी. विशेषतः मोठ्या व्यवहारांपूर्वी रक्कम नीट पडताळणे आवश्यक आहे. अनेक UPI अॅप्स आता पेमेंटपूर्वी प्राप्तकर्त्याचे नाव दाखवतात, त्याचा फायदा घ्यावा.
